INTERNE COMPENSATIE IN HET BELASTINGRECHT. JE GELIJK HALEN ZONDER DAT DE BELASTING VERMINDERT

Een bezwaarschrift indienen tegen een belastingaanslag kan soms een merkwaardig resultaat opleveren. Je hebt gelijk, de inspecteur erkent dat zelfs, maar de aanslag gaat toch niet omlaag. Welkom bij de interne compensatie. Interne compensatie houdt kort gezegd in dat de inspecteur een onjuiste correctie kan laten vallen, maar daar een andere correctie tegenover kan zetten. Zolang het eindbedrag van de aanslag niet hoger wordt, kan dat in beginsel worden toegestaan. Een simpel voorbeeld. De inspecteur verhoogt bij het vaststellen van een aanslag de winst met 100.000 omdat hij vindt dat bepaalde kosten niet aftrekbaar zijn. De belastingplichtige maakt bezwaar en toont overtuigend aan dat die kosten wel degelijk aftrekbaar zijn. Je zou dan verwachten dat de aanslag wordt verminderd. Maar tijdens de bezwaarprocedure ontdekt de inspecteur dat ergens anders 100.000 aan inkomsten niet in de aangifte is opgenomen. Hij kan dan zeggen: mijn oorspronkelijke correctie was inderdaad verkeerd, maar ik handhaaf de aanslag vanwege die andere post. Dat is interne compensatie. Het aardige – of voor de belastingplichtige misschien minder aardige – is dat een belastingaanslag juridisch als één geheel wordt beschouwd. Een bezwaar tegen een aanslag opent daardoor in beginsel ook de mogelijkheid om naar andere onderdelen van die aanslag te kijken. Daarbij geldt wel een belangrijke grens: het verbod van "reformatio in peius". Die Latijnse uitdrukking betekent dat iemand door het instellen van bezwaar of beroep niet in een slechtere positie mag komen te verkeren dan wanneer hij geen bezwaar of beroep had ingesteld. Anders gezegd: interne compensatie mag ertoe leiden dat een aanslag niet wordt verlaagd, maar zij mag er niet toe leiden dat de aanslag juist hoger wordt. De inspecteur mag dus als het ware met correcties schuiven, maar niet onbeperkt. Valt een correctie van 100.000 weg en vindt hij elders een correctie van 60.000, dan kan hij die 60.000 intern compenseren. Maar hij kan de aanslag via die weg niet ineens verhogen met nog eens 20.000. Ook in beroep kan de inspecteur zich op interne compensatie beroepen. De belastingrechter kan dus oordelen dat de belastingplichtige op een bepaald punt volledig gelijk heeft en de aanslag toch in stand laten omdat op een ander punt een correctie terecht is. Dat voelt voor een belastingplichtige soms merkwaardig. Je wint de discussie, maar financieel verandert er niets. Interne compensatie is daarmee ook iets anders dan navordering of naheffing. Bij interne compensatie gaat het om de vraag of de reeds opgelegde aanslag op andere gronden in stand kan blijven. Wil de inspecteur méér belasting heffen dan het bedrag dat voorligt, dan komt hij in beginsel in een ander juridisch regime terecht en zal hij moeten voldoen aan de voorwaarden die daarvoor gelden. Dat betekent overigens niet dat de inspecteur onbeperkt nieuwe konijnen uit de hoge hoed mag toveren. Er zijn grenzen. Zo kan interne compensatie problematisch worden wanneer de inspecteur een bepaald standpunt uitdrukkelijk heeft prijsgegeven. Ook de goede procesorde speelt een rol. Een inspecteur die pas tijdens de zitting met een volledig nieuwe correctie komt waarvoor uitgebreid nieuw feitenonderzoek nodig is, kan niet zonder meer verwachten dat de rechter die nog accepteert. De belastingplichtige moet voldoende gelegenheid krijgen om zich tegen de nieuwe grond te verdedigen. Daarnaast blijven uiteraard de algemene beginselen van behoorlijk bestuur gelden. Denk bijvoorbeeld aan het vertrouwensbeginsel. Wanneer de inspecteur bewust en duidelijk heeft aangegeven dat een bepaalde post wordt geaccepteerd, kan hij daar niet altijd later via interne compensatie op terugkomen. Of daarvan sprake is, hangt sterk af van de feiten en vooral van wat de inspecteur precies heeft gezegd of gedaan. Voor de praktijk is interne compensatie vooral een waarschuwing. Wie bezwaar maakt tegen één onderdeel van een aanslag, moet zich realiseren dat daarmee soms ook andere onderdelen opnieuw in beeld komen. Een bezwaarschrift is dus niet altijd uitsluitend een aanval op de correctie van de inspecteur. Het kan ook aanleiding zijn voor de inspecteur om nog eens naar het gehele dossier te kijken. Dat betekent niet dat men dan maar geen bezwaar moet maken. Een onjuiste aanslag moet uiteraard worden bestreden. Maar vóór indiening is het verstandig om de aangifte nog eens volledig door te lopen. Is er ergens nog een zwakke plek? Is een aftrekpost discutabel? Zijn alle inkomsten aangegeven? Zijn waarderingen verdedigbaar? Dat voorkomt dat een gewonnen discussie uiteindelijk toch niets oplevert.

Interne compensatie is daarmee een van die typisch fiscale leerstukken waarbij een belastingplichtige na afloop kan zeggen: “Maar ik had toch gelijk?” Ja. Alleen niet genoeg om minder belasting te betalen. Bezwaar-en-beroep kunnen derhalve leiden tot een pyrrusoverwinning. Peter Muller Belastingadviseur Curacao peter.muller@mullertax.com